โรคหวาดระแวง (Paranoia หรือ Paranoid disorder) หรือปัจจุบันเรียกว่า โรคหลงผิด (Delusional Disorder) นั้น ได้ถูกเปลี่ยนชื่อเรียกเป็นโรคหลงผิดเมื่อภายหลังมีการพิจารณาแล้วว่าภาวะของโรคดังกล่าวมีอาการมากกว่าความหวาดระแวง คือ มีอาการหลงผิด (delusion) ความคิดผิดปกติโดยที่ผู้ป่วยเชื่ออย่างสนิทใจว่าสิ่งนั้นคือข้อเท็จจริง มีลักษณะความคิดที่ไม่สมกับระดับเชาว์ปัญญา วัฒนธรรมและความเชื่อ และไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยการใช้เหตุผล ผู้ป่วยหลายรายมีอาการแยกตัวออกจากสังคม อ่อนไหวง่าย ขี้ระแวงสงสัย อาจมีโรคทางกายหรือประวัติการเสพสารเสพติดบางชนิด อาการมักคงอยู่นานหลายเดือนหรือเป็นปี หรือตลอดชีวิต อารมณ์จะคงที่ มักไม่พบอาการประสาทหลอน พฤติกรรมทั่วไปอาจอยู่ในเกณฑ์ผิดปกติ ไม่แปลกประหลาดแบบโรคจิตเภท ยกเว้นในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการหลงผิด สามารถทำงานได้ในบางรายแต่มักไม่ประสบความสำเร็จในชีวิตมากเท่าที่ควร

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่ชัดเจนของโรคหลงผิด หรือชื่อเดิมคือ โรคหวาดระแวง (Paranoia หรือ Paranoid disorder) แต่มีปัจจัยเรื่องพันธุกรรมและระบบประสาทและสมองที่ผิดปกติเข้ามาเกี่ยวข้องอย่าง่แน่นอน นอกจากนี้การตั้งข้อสังเกตว่าในบางรายอาจมีประวัติที่ต้องเผชิญกับความเครียดสูงจากภาวะทางสังคม หรือขาดความผูกพันกับผู้เลี้ยงดู (attachment) ในช่วงต้นของชีวิต โดยโรคหลงผิดแบ่งออกเป็นลักษณะอาการได้ดังนี้

1. Erotomanic type หลงผิดว่าผู้อื่นเป็นคนรักของตนเอง คิดว่าคนอื่นมีจให้ ส่วนใหญ่มักเป็นคนที่มีฐานะสังคมสูงกว่า หรือเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียง บางรายอาจเก็บเงียบไว้ บางรายก็สามารถสร้างการก่อกวนหรือทำให้คนอื่นหลงเชื่อได้

2. Grandiose type หลงผิดว่ามีความสามารถ สถานะทางสังคมและเศรษฐกิจ คุณค่า อำนาจ และความรู้เกินจริง บางรายหลงผิดว่ามีพลังเหนือธรรมชาติ หรือมีความสัมพันธ์พิเศษกับเชื้อพระวงศ์ เป็นต้น

3. Jealous type หลงผิดว่าคู่ของตนนอกใจ มักไม่มีเหตุผลรองรับ แยกได้ยากว่าเป็นเรื่องจริงหรืออาการหลงผิด

4. Pdrsecutory type หลงผิดว่าถูกปองร้าย หรือเข้าใจว่าคนใกล้ชิดถูกปองร้าย

5. Somatic type หลงผิดว่าร่างกายมีความผิดปกติ คิดว่ามีอาการป่วยหรือเป็นโรคบางอย่าง

ทั้งนี้อาการของโรคหลงผิดอาจทำให้ผู้ป่วยและครอบครัวต้องเผชิญกับความท้าทายอย่างมาก เพราะการอาศัยอยู่และดูแลผู้ป่วยที่มีอาการทางจิตเวชนั้นเป็นเรื่องที่ไม่ง่าย ต้องคอยดูแลทั้งด้านความปลอดภัยและสุขภาพของผู้ป่วย ดังนั้นผู้ดูแลจึงต้องดูแลตนเองทั้งทางร่างกายและจิตใจด้วย ควรพักผ่อนให้เพียงพอ หาเวลาผ่อนคลายกับตนเอง

โดยที่ Hanky House เรามีผลิตภัณฑ์ที่ช่วยให้คุณได้ดูแลสุขภาพใจอยู่หลายผลิตภัณฑ์ด้วยกัน เช่น ก้านไม้หอม Nature Collection Aroma Reed Diffuser ซึ่งเป็นก้านหอมปรับอากาศที่มาจากน้ำหอมอโรมา ด้วยแรงบันดาลใจจากความหอมของธรรมชาติที่แสนผ่อนคลาย ช่วยให้ร่างกายได้รับการชำระล้างความเครียด นอนหลับได้ดี มีหลากหลายกลิ่นให้เลือกตามบรรยากาศที่คุณต้องการ ยิ่งไปกว่านั้นยังให้กลิ่นหอมในห้องของคุณได้นาน 3-4 สัปดาห์ โดยสามารถเลือกชมผลิตภัณฑ์ได้ที่ Hanky House : Nature Collection Aroma Reed Diffuser

การวินิจฉัยโรคนี้ค่อนข้างยาก ดังนั้นหากสงสัยหรือคิดว่าคนใกล้ชิดของเรามีอาการดังกล่าว ควรรีบพาไปพบแพทย์เพื่อวินิจฉัยและให้การรักษา โดยจิตแพทย์จะเป็นผู้ซักประวัติเพื่อให้แน่ใจว่าอาการของผู้ป่วยเป็นอาการหลงผิดจริง เพราะบางรายอาจแสร้งเป็นผู้มีพลังพิเศษเพื่อหลอกลวงประชาชนได้ ทั้งนี้การบำบัดจะต้องอาศัยทั้งการใช้ยา การใช้จิตบำบัด และการใช้ครอบครัวบำบัด (family therapy) ดังนั้นอย่าลังเลและปรึกษาแพทย์ใกล้บ้านทันทีเพื่อรักษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัวไว้ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

แหล่งอ้างอิง

http://www.tsad.or.th/register_desk/event/34

https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/article/44445/

โรคหวาดระแวง (Paranoia หรือ Paranoid disorder) คืออะไร? อาการแบบไหนเข้าข่ายบ้าง