งานวิจัยชี้ให้เห็นว่าพนักงานในองค์กร โดยเฉพาะคนไทย 46% มีระดับความเครียดสูง ซึ่งเป็นตัวเลขที่น่ากังวล เพราะความเครียดที่สะสมไม่เพียงส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพการทำงาน แต่ยังลุกลามไปถึงสุขภาพกายและใจในระยะยาวด้วย อย่างไรก็ตาม งานวิจัยจากนักจิตวิทยา ดร. Alia Crum แห่งมหาวิทยาลัย Stanford ที่เสนอแนวคิดที่น่าสนใจอย่าง Stress Mindset เอาไว้ โดยแนวคิดนี้ชี้ให้เห็นว่ามุมมองหรือความเชื่อของเราที่มีต่อความเครียดนั้น ช่วยให้ผลกระทบของความเครียดต่อร่างกายเราน้อยลงได้

งานวิจัยพบว่าคนที่มองความเครียดในเชิงบวก (Stress-is-enhancing mindset) คือมองว่าความเครียดเป็นพลังงานที่ช่วยให้ร่างกายพร้อมรับมือกับความท้าทาย จะมีระดับฮอร์โมนคอร์ติซอลเพิ่มขึ้นในระดับที่เหมาะสมและกลับสู่ภาวะปกติได้เร็วกว่า และคนเหล่านี้ยังยังเลือกใช้วิธีแก้ปัญหาที่เน้นการเผชิญหน้าและแก้ไขปัญหาได้แทนที่จะหลีกเลี่ยงหรือยอมแพ้ไป ซึ่งหมายความว่าเพียงแค่เราเปลี่ยนมุมมอง เราก็สามารถเปลี่ยนผลกระทบที่ความเครียดมีต่อร่างกายได้

การมีทัศนคติเชิงบวกต่อความเครียด (Stress-is-enhancing mindset) ไม่เพียงแค่ส่งผลต่อระดับฮอร์โมนเท่านั้น แต่ยังส่งผลให้รับมือกับปัญหาได้ดีขึ้นและมักจะเลือกใช้วิธีแก้ปัญหาที่เน้นการเผชิญหน้าและแก้ไข (problem-solving) มากกว่าการหลีกหนีปัญหา (Avoiding) และงานวิจัยยังพบว่าความเชื่อนี้มีความสัมพันธ์กับระดับความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้าที่ลดลง และการมองโลกในแง่ดีมากขึ้น กล่าวคือคนที่มีแนวคิดเชิงบวกต่อความเครียด ก็จะมีแนวโน้มที่จะกังวลและซึมเศร้าน้อยกว่า และมองโลกในแง่ดีกว่าอีกกลุ่มหนึ่ง

การเปลี่ยนมุมมองความเชื่อจาก "ความเครียดเป็นสิ่งเลวร้าย" มาเป็น "ความเครียดเป็นพลังงานที่ช่วยให้เราเติบโต" จะช่วยให้ร่างกายและจิตใจของเราตอบสนองต่อความเครียดได้ดีขึ้น ส่งผลให้สุขภาพโดยรวมดีขึ้นตามไปด้วย อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจคือแนวคิดนี้ไม่ได้ปฏิเสธว่าความเครียดในระยะยาวไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ แต่ชี้ให้เห็นว่าการเปลี่ยนมุมมองสามารถช่วยลดความรุนแรงของผลกระทบต่อร่างกาย และช่วยให้เรานำความเครียดมาเป็นต้นทุนหนึ่งในการผลักดันให้ตนเองเติบโต ก้าวหน้า และบรรลุเป้าหมายของตนเองได้

ความเครียดที่เกิดขึ้นในแต่ละวันจะกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติก หรือระบบสู้หรือหนี (Fight or Flight) ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดอย่างอะดรีนาลีนและคอร์ติซอลออกมาอย่างต่อเนื่อง การปล่อยให้ร่างกายอยู่ในสภาวะนี้เป็นเวลานานจะส่งผลเสียต่อระบบภูมิคุ้มกัน ระบบหัวใจและหลอดเลือด และยังทำให้เกิดความวิตกกังวลสะสม การผ่อนคลายหลังเลิกงานจึงเป็นการเปิดโอกาสให้ร่างกายได้สวิตช์ไปสู่การทำงานของระบบประสาทพาราซิมพาเทติก (Parasympathetic Nervous System) หรือระบบพักผ่อนและย่อยอาหาร (Rest and Digest) ซึ่งจะช่วยลดระดับฮอร์โมนความเครียด ลดอัตราการเต้นของหัวใจและความดันโลหิต ทำให้ร่างกายกลับสู่ภาวะสมดุลพร้อมสำหรับการพักผ่อนอย่างแท้จริงได้

การใช้กลิ่นหอมบำบัด หรือ อโรมาเธอราพี เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการจัดการความเครียดทุก ๆ วัน เนื่องจากใช้ได้เอง เข้าถึงได้ง่าย โดยเมื่อเราสูดดมกลิ่นของน้ำมันหอมระเหย โมเลกุลของกลิ่นจะเดินทางตรงไปยังสมองส่วนที่เรียกว่า ระบบลิมบิก (Limbic System) ซึ่งควบคุมอารมณ์และพฤติกรรมต่างๆ และยังลดอัตราการเต้นของหัวใจ ลดความดันโลหิต และช่วยลดระดับฮอร์โมนคอร์ติซอลอีกด้วย น้ำมันหอมระเหยยอดนิยมที่ได้รับการยอมรับในเรื่องนี้ได้แก่ กลิ่นลาเวนเดอร์ กลิ่นคาโมมายล์ และกลิ่นเบอร์กาม็อท โดยอาจสูดดมโดยตรงหรือสามารถใช้ เครื่องพ่นอโรม่า (Aroma diffuser) เพื่อสร้างบรรยากาศผ่อนคลายที่บ้าน และหากใช้ในสำนักงาน เครื่องพ่นอโรม่าก็สามารถช่วยสร้างบรรยากาศที่สงบและผ่อนคลาย ทำให้พนักงานรู้สึกเครียดน้อยลงและมีสมาธิกับการทำงานมากขึ้นได้เช่นกัน

Stress Mindset ปรับมุมมองเพื่อจัดการความเครียด