Self-esteemคือการที่เรารู้สึกว่าตัวเรานั้นมีคุณค่าและรู้สึกเคารพในคุณค่าของตัวเอง แน่นอนว่าสิ่งนี้สามารถบ่มเพาะขึ้นมาจากพื้นฐานการเลี้ยงดูตั้งแต่เด็ก โดยพ่อแม่ที่ใส่ใจดูแล ให้ความรัก มีทักษะการเลี้ยงลูกที่ดี ก็จะทำให้เด็กนั้นมีพื้นฐานของ Self-esteem หรือการเห็นคุณค่าในตัวเองที่มากกว่า อย่างไรก็ตาม Self-esteem จะพัฒนาหรือเปลี่ยนแปลงไปตลอดชีวิตตามประสบการณ์ที่เราได้เจอในช่วงเวลาต่าง ๆ ประกอบกับประสบการณ์ที่เกิดจากปฏิสัมพันธ์ที่เรามีกับผู้คนรอบข้าง .

การขาด Self-esteem อาจทำให้เรารู้สึกไม่ดีต่อตนเอง ไม่อนุญาตให้ตัวเองมีความสุขหรือไม่กล้าชื่นชมยินดีกับตัวเองไม่ว่าในช่วงเวลาดีหรือร้ายก็ตาม อาจทำให้รู้สึกผิดหวังในตนเอง เก็บเนื้อเก็บตัว ประเมินตัวเองต่ำทำให้ไม่กล้าทอดลองอะไรใหม่ ๆ พลาดโอกาสที่จะได้ลองทำอย่างเต็มที่สุดความสามารถ สุดท้ายก็นำไปสู่ผลลัพธ์ที่ทำให้เราผิดหวังยิ่งกว่าเดิม หากปล่อยให้ตัวเองคิดแต่เรื่องแย่ ๆ เกี่ยวกับตัวเองมากเข้า ก็อาจจะทำให้เรากลายเป็นโรคซึมเศร้าหรือโรควิตกกังวลได้

นอกจากนี้แม้หลายคนจะมีความมั่นใจในตัวเอง (Self-confidence) แต่ก็อาจรู้สึกว่าตนเองไม่มีคุณค่าได้ (Self-esteem) ยกตัวอย่างเช่นกลุ่มคนที่รักความสมบูรณ์แบบ (Perfectionist) คือเชื่อมั่นว่าตนเองมีความสามารถ หรือมั่นใจในรูปร่างหน้าตา และทักษะต่าง ๆ แต่สุดท้ายก็รู้สึกว่าหากขาดสิ่งเหล่านั้นไปก็จะทำให้ตนเองไม่มีคุณค่า หากทำอะไรพลาดไปก็จะรู้สึกแย่มาก ๆ เพราะความเชื่อมั่นในความสามารถที่ยึดเหนี่ยวอยู่นั้นเริ่มสั่นคลอน นั่นคือภาพสะท้อนที่ว่าการเชื่อมั่นในตัวเองนั้นมีเงื่อนไขของผลงานอยู่ ซึ่งลึก ๆ แล้วอาจรู้สึกว่าคุณค่าที่แท้จริงของตนเองนั้นจะไม่มีอยู่หากไม่เก่ง ไม่สวยหล่อ หรือไม่ทำผลงานใด ๆ ออกมา บ่อยครั้งเราจึงเห็นคนที่ทำงานเก่ง มั่นใจในตัวเอง แต่พอเป็นเรื่องความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง พวกเขากลับเงียบและเขินอายได้

Self-esteem นั้นคือการเห็นคุณค่าของตัวเอง แม้ว่าบางทีเราจะรู้สึกไม่มั่นใจในตนเอง หรือรู้ว่าตัวเองมีข้อบกพร่องอยู่บ้าง แต่ก็รู้สึกว่าตัวเองมีค่าและสมควรได้รับความสุขและสิ่งดี ๆ ต่าง ๆ ดังนั้นทุกคนสามารถบ่มเพาะ Self-esteem โดยที่ไม่ต้องเป็นคนที่สมบูรณ์แบบก็ได้ ซึ่ง Hanky House อยากบอกว่าแท้จริงแล้ว เราทุกคนล้วนควรเห็นคุณค่า เคารพ และให้ความสำคัญกับตัวเองแม้ว่าเราจะมีเรื่องที่ไม่ชอบในตัวเองอยู่บ้างก็ตาม แม้จะทำผิดพลาด แต่ไม่มีมนุษย์คนไหนไม่เคยทำเช่นนั้น การเห็นคุณค่าในตนเองจะทำให้เรามีความสุขง่ายขึ้น เรียนรู้สิ่งต่าง ๆ ได้มากขึ้น กล้าเผชิญสิ่งต่าง ๆ แม้จะไม่ใช่เรื่องที่เราถนัด ทำให้เราเติบโตและเป็นคนที่เห็นข้อดีของชีวิตได้มากกว่า ซึ่งการเสริมสร้าง Self-esteem นั้นอาจจะไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็สามารถทำได้โดย

1. เริ่มจากการยอมรับกับตัวเองก่อนว่า "ตัวฉันมีคุณค่า และสมควรได้รับความรัก เคารพ จากตัวเอง" หากคุณยังกังขาข้อนี้อยู่ และรู้สึกว่ายากลำบาก เราขอแนะนำให้คุณใช้เวลาเงียบ ๆ กับตัวเองในสักวันหนึ่ง ทำสิ่งที่รัก จากนั้นทำการ self-care หรือดูแลตนเองด้วยวิธีต่าง ๆ เช่น การอาบน้ำ บำรุงผิว ดูแลเส้นผม สัมผัสร่างกายของเราทุก ๆ ส่วนอย่างอ่อนโยนด้วยความรัก โดยทันทีที่เราเริ่มต้นดูแลตัวเอง ก็จะทำให้ตัวเราสัมผัสได้ถึงความรักและการยอมรับ รวมถึงการปลอบประโลมจากตนเอง ซึ่งมีผลทำให้จิตใจของเราดีขึ้นโดยทันทีทันใด ซึ่งนักจิตวิทยาแนะนำว่า ควรใช้เวลาไปกับการดูแลตัวเองบ่อย ๆ หากทำเป็นประจำ จะช่วยให้เรามีสุขภาพจิตในภาพรวมดีขึ้นอีกด้วย

และอย่าลืมให้เครื่องหอมจาก Hanky House ได้เป็นส่วนหนึ่งในการดูแลตัวเองของคุณ ให้คุณมีวันเวลาที่เป็นสุข สงบใจ กลับเข้าไปดูแลความเป็นเด็กในตัวคุณ ให้คุณได้โอบกอดตัวเองด้วยความรักด้วยกลิ่นหอม บำบัดด้วยน้ำมันหอมระเหยจากธรรมชาติ ผ่อนคลายด้วย Aroma therapy จาก essential oil ที่สกัดจากพืชธรรมชาติ 100% นอกจากนียังมีสินค้าเครื่องหอมและเครื่องกระจายกลิ่นอีกมากมายให้เลือก โดยเข้าชมสินค้าได้ที่นี่ Hanky House: Aroma

2. กล่าวบอกรักตัวเอง โดยอาจทำการเขียนไดอารี่และบอกรักตัวเองหรือหลับตา อยู่กับตัวเองเงียบ ๆ และพูดบอกรักตวเองออกมา แรก ๆ อาจจะเขินอายบ้าง แต่สักพักเราจะรู้สึกดีและทำได้อย่างเป็นธรรมชาติมากขึ้น

3. มีสติรู้ตัวอยู่เสมอ (Be mindful) รู้เท่าทันความคิดของตัวเอง หากเกิดอารมณ์ทางลบ หรือมีความคิดตำหนิตัวเอง ให้รับรู้ว่ากำลังมีความคิดตำหนิตัวเองเกิดขึ้น จากนั้นลองถามตัวเองว่า เพราะอะไรถึงคิดเช่นนี้ เพราะเหตุใดถึงร้องไห้ เพราะะเหตุใดถึงรู้สึกเศร้า ซึ่งเมื่อฝึกบ่อย ๆ เข้าเราจะเข้าใจรูปแบบความคิดของตัวเอง และแยกได้ว่าความคิดนั้นสมเหตุสมผลหรือไม่ หรือเป็นเพียงความคาดหวังต่อตัวเองที่มากเกินไป

4. ยอมรับคนอื่นอย่างที่พวกเขาเป็น เพื่อที่จะยอมรับตัวเองได้อย่างที่เราเป็น การรักและเคารพ รวมถึงเห็นคุณค่าคนที่อยู่รอบตัวเราโดยไม่มีเงื่อนไข สัมพันธ์กับการยอมรับตัวเองได้อย่างไร้เงื่อนไข หากเรารักผู้อื่นได้ เราจะเรียนรู้และเข้าใจถึงความไม่สมบูรณ์แบบของมนุษย์ และกล้าที่จะยอมรับ จนพร้อมเป็นเพื่อนที่ดีให้แก่ตัวเองได้อย่างแท้จริงตามมา

5. ยินดีกับตัวเอง ให้รางวัลกับตัวเอง มอบคำชื่นชมแก่ตนเอง เมื่อเราทำบางอย่างสำเร็จ อย่าให้เครดิตตัวเองน้อยเกินไป ให้ฉลองกับตัวเองบ้าง พร้อมทั้งแบ่งปันเรื่่องราวดี ๆ ของเรากับคนที่พร้อมจะรับฟังและคนที่เรารู้สึกไว้เนื้อเชื่อใจ ซึ่งสิ่งที่จะทำให้เรายินดีให้กับตัวเองได้ก็คือการมองเห็นข้อดีของตัวเอง ควรฝึกมองเห็นข้อดีของตัวเรามากขึ้น เช่น เวลาเราทำบางสิ่งบางอย่างด้วยตนเองได้ เมื่อเราพึ่งพาตัวเองได้ในบางเรื่อง เมื่อเรานิสัยหรือบุคลิกภาพที่น่ารัก เมื่อเราทำเรื่องที่วางแผนหรือตั้งใจเอาไว้สำเร็จ เป็นต้น

การก้าวข้ามความรู้สึกแง่ลบต่อตนเอง ไปสู่คนที่เห็นคุณค่าในตนเองนั้นคือหนทางที่ต้องใช้ระยะเวลาในการเดินทางแบบค่อยเป็นค่อยไป เราอาจคิดว่าการเห็นคุณค่าในตัวเองเป็นเรื่องที่น่าอาย ดูแล้วเหมือนคนหลงตัวเอง แต่แท้จริงแล้วไม่เลย มนุษย์ทุกคนมีคุณค่าในตัวเองและคนที่ควรจะมองเห็นมันมากที่สุดก็คือตัวเรานั่นเอง Hanky House ขอให้ทุกท่านดูแลและให้ความสำคัญกับหัวใจของตัวเองยิ่งกว่าสิ่งใด และขอเป็นกำลังใจให้ในทุกย่างก้าวของชีวิต

แหล่งอ้างอิง
https://my.uq.edu.au/information-and-services/student-support/health-and-wellbeing/self-help-resources/self-esteem-and-self-confidence
https://www.psychologytoday.com/intl/blog/the-main-ingredient/202303/self-confidence-vs-self-esteem
https://www.chula.ac.th/en/highlight/82814/

Self-esteem การเห็นคุณค่าในตนเอง