Self-Actualization หมายถึงการที่คนเราตระหนักรู้ว่าตัวเองมีศักยภาพอะไรบ้าง ยอมรับ เข้าใจในจุดแข็ง ข้อจำกัด หรือแม้กระทั่งความไม่สมบูรณ์พร้อมของตนเอง และเลือกที่จะเติมเต็มศักยภาพที่มีอยู่ พร้อมกับพัฒนาความสามารถของตัวเองให้มีประสิทธิภาพมากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในขณะนั้น และใช้ความสามารถนั้นให้เป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่นได้ในที่สุด

Self-Actualization นั้นเป็นแนวคิดเกี่ยวกับลำดับขั้นความต้องการของมนุษย์ (hierarchy of needs) ที่เสนอโดยนักจิตวิทยาชื่อดังคนสำคัญของโลกคือ Abraham Maslow ซึ่งภายหลังถูกยกมาอธิบายเป็นรูปแบบพีรมิด โดยนักจิตวิทยารุ่นหลัง โดยจะเห็นว่า Self-Actualization คือจุดสูงสุดของพีรมิด ซึ่งคือสิ่งที่มนุษย์ทุกคนต้องการจะบรรลุถึง Self Actualization หรือพูดอีกอย่างก็คือการได้รู้จักศักยภาพของตนเอง เข้าใจศักยภาพที่มีอยู่และเติมเต็มศักยภาพนั้นจนเรากลายเป็นตัวของตัวเองในเวอร์ชั่นที่ดีที่สุดนั่นเอง

อย่างไรก็ตามกระบวนการไปสู่ Self-Actualization ของแต่ละคนนั้นแตกต่างกันไป ไม่จำเป็นว่าจะต้องไต่ไปตามพีรมิดทีละขั้น หรือต้องมีส่วนฐานให้ครบก่อน

Self – Actualization นี้มีความสำคัญอย่างมาก ซึ่ง Maslow อธิบายว่า มนุษย์เราจะไม่สามารถเข้าใจถึงความหมายของชีวิตตัวเองอย่างแท้จริงจนกว่าจะได้ค้นพบแรงปรารถนาสูงสุด ค้นพบตัวตนและเป็นเจ้าของชีวิตของตัวเอง และMaslow ยังชี้ว่า Self – Actualization จะทำให้คนเรามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น มีสุขภาพดี อายุยืนยาวมากขึ้น ป่วยด้วยโรคต่าง ๆ น้อยลง กินนอนดีเป็นปกติสุขนั่นเอง

ทั้งนี้มีการศึกษาพบว่า ปัจจัยและสิ่งที่จะช่วยทำให้คนเราค้นพบ Self – Actualization ได้ ประกอบด้วย

1. การตระหนักรู้ในตัวเอง (Self-awareness)

การตระหนักรู้ในตัวเอง (Self-awareness) คือการที่คนเรารู้เท่าทันตนเอง อธิบายง่าย ๆ เช่น ตอนนี้รู้ว่าเรากำลังอึดอัดใจ ตอนนี้รู้ว่าเรากำลังโกรธ ตอนนี้รู้ว่าเรากำลังแสดงพฤติกรรมไม่ดีเพราะต้องการปกป้องศักดิ์ศรีของตัวเอง เช่นนี้เป็นต้น การตระหนักรู้เช่นนี้จะทำให้เราเข้าใจรูปแบบพฤติกรรม ความคิด ที่มาที่ไปของความรู้สึกของตัวเอง ค้นพบจุดแข็ง จุดอ่อน จุดที่ควรต้องได้รับการพัฒนา และหลายครั้งเราก็พบว่าเรามีความสุขกับอะไร หรือทำอะไรได้ดี เมื่อนานวันเข้าก็จะทำให้เราค้นพบศักยภาพที่แท้จริงและเข้าใจตัวตนของเราได้ นอกจากนี้ การตระหนักรู้เกี่ยวกับตัวเอง (Self-awareness) ยังมีประโยชน์ในแง่ของการช่วยให้เรามีวุฒิภาวะทางอารมณ์ที่ดี (EQ) อีกด้วย

2. Mindfulness

คือการมีสติรู้ตัวอยู่กับปัจจุบันอยู่เสมอ สัมพันธ์กับการตระหนักรู้ในตัวเอง (Self-awareness) อย่างมาก เพราะหนึ่งในการเป็นคนที่มี Mindfulness คือ ต้องตระหนักรู้ในตัวเองทุกขณะ ที่ Hanky House เราพูดถึงเรื่อง Mindfulness กันบ่อย ๆ โดยสามารถตามอ่านบทความก่อนหน้าได้โดยคลิกที่นี่ ซึ่ง Mindfulness จะช่วยทำให้เราอยู่กับปัจจุบัน เห็นโลกภายในตัวเราได้ชัดเจน ช่วยลดความเครียด วิตกกังวล ซึมเศร้า และทำให้เรามองเห็นเป้าหมายและความฝันของตนเองได้อย่างชัดเจนมากขึ้น

3. การมีความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง และมีส่วนร่วมในสังคมรอบตัว

เราไม่จำเป็นต้องเข้าสังคมเก่ง แต่เรามีคนที่ปรารถนาดีต่อเขา ไว้เนื้อเชื่อใจได้ และรู้สึกว่าเราเป็นส่วนหนึ่งในสังคมรอบตัวอยู่เสมอ การได้ค้นพบว่าตัวเรามีความหมายอย่างไรท่ามกลางผู้คนที่เราให้ความสำคัญจะทำให้เราเห็นถึงแรงปรารถนา ศักยภาพที่เราอยากพัฒนาเพื่อให้มันเกิดประโยชน์ต่อคนรอบข้าง ดังนั้นการมีความสัมพันธ์ที่ดีกับเพื่อน ครอบครัว หรือผู้คนรอบตัวจึงเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เราค้นพบ Self-actualization

หากคุณพบว่าตัวเองยังไม่มีความสัมพันธ์ที่ดี อาจลองเริ่มจากการออกไปทำจิตอาสา การช่วยเหลือผู้อื่นเล็ก ๆ น้อย ๆ โดยไม่หวังผลตอบแทน จากนั้นจึงค่อย ๆ สังเกตความรู้สึกของตนเองที่เกิดขึ้นขณะที่เราได้ทำอะไรเพื่อคนอื่น และค่อย ๆ ออกไปเชื่อมโยงกับผู้คนให้มากขึ้นในแบบที่เรารู้สึกสบายใจ ปลอดภัย และไม่อึดอัดก็ได้

4. ไม่หยุดเรียนรู้ ท้าทายตัวเองและชื่นชมยินดีในทุกการเติบโตของตัวเอง

Self-actualization ไม่ได้แปลว่าทุกอย่างจะไม่เปลี่ยนแปลงไป การเปลี่ยนแปลงคือส่วนหนึ่งของชีวิต วันหนึ่งเราค้นพบตัวเองในรูปแบบหนึ่งและคิดว่านี่คือจุดที่ดีที่สุดของเราแล้ว พอเติบโตขึ้น เราในเวอร์ชั่นที่ดีที่สุดอาจจะไม่ใช่เราคนเดิมก็ได้ ดังนั้นขอให้อย่าหยุดเรียนรู้ กล้าลองทำในสิ่งที่เคยหวาดกลัว งอกงามจากทุกความผิดพลาด เพราะทุกวินาทีเราล้วนเปลี่ยนแปลง รอบตัวเราไม่มีสิ่งใดเหมือนเดิมจากวินาทีก่อนหน้า ขอให้ปรับตัว เรียนรู้ และก้าวเดินไปด้วยจังหวะของตัวเองอย่างเป็นสุขอยู่เสมอ

เทคนิคหนึ่งที่แนะนำคือการสะท้อนตนเองในทุกวัน (Self-reflection) ซึ่งการสะท้อนตนเองนี้จะทำให้เราเข้าใจตนเองมากขึ้น การใช้เวลาเงียบ ๆ คนเดียวในช่วงค่ำของวัน สร้างบรรยากาศดี ๆ น้ำมันหอมระเหยที่ชอบ ในพื้นที่ที่รู้สึกอบอุ่นปลอดภัย และทบทวนตนเอง ตั้งคำถาม พูดคุยกับตัวเอง หรือจดบันทึก จะทำให้เรารู้จักตัวเองมากขึ้น

และไม่ว่าเส้นทางความฝันของคุณจะเป็นอย่างไร ขอให้ Hanky House ได้เป็นส่วนหนึ่งในการดูแลคุณ โดยพบกับสินค้าที่ช่วยให้ชีวิตประจำวันของคุณเป็นไปอย่างสุขภาพดีทั้งกายใจ ไม่ว่าจะเป็นสินค้าเครื่องนอนเพื่อสุขภาพ เบาะรองนั่งขณะทำงานหรือเขียนบันทึก เบาะรองหลัง หมอนงีบชาร์จพลังระหว่างวัน และเครื่องหอมกระตุ้นพลังใจอีกมากมายหลากคอลเล็คชั่น เข้าชมสินค้าได้ที่ Hanky House : Happiness is simple

ทั้งนี้อย่าลืมว่า Self-actualization คือสิ่งที่ต้องใช้เวลาทำความเข้าใจ และไม่ได้แปลว่าทุกอย่างจะเหมือนเดิมตลอดไป การเข้าใจตนเองในแต่ละขณะและฝึกฝน มีวินัย หมั่นเรียนรู้ จะช่วยให้เราบรรลุเป้าหมายของตัวเอง กลายเป็นตัวเองในรูปแบบที่ดีที่สุดในช่วงเวลานั้น ๆ ได้ แต่ก็จะต้องใจดีต่อตนเอง เข้าใจธรรมชาติ ข้อจำกัดของเราในฐานะมนุษย์ทั่วไป พักผ่อนบ้าง เล่นสนุกบ้าง ก็จะทำให้เราจัดการสิ่งต่าง ๆ ได้ดีพร้อมหัวใจที่เป็นสุขมากขึ้น

Hanky House ขอเป็นกำลังใจให้ทุกท่านค้นพบตัวเองและก้าวเดินบนเส้นทางแห่งความฝันนั้นได้อย่างสุขใจ

แหล่งที่มา
https://www.psychologytoday.com/us/blog/liking-the-child-you-love/202402/4-steps-to-becoming-a-self-actualized-person
https://www.psychologytoday.com/us/blog/heart-medicine-changing-world/202204/how-understand-and-reach-self-actualization

Self-Actualization ค้นพบตัวตน และ เป็นเราในแบบที่อยากเป็น