ผลกระทบของสื่อสังคมออนไลน์ หรือ Social Media ต่อสุขภาพจิตนั้นคือสิ่งที่หลายคนในยุคปัจจุบันต้องเผชิญ เพราะปฏิเสธไม่ได้ว่าสื่อเหล่านี้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตเรา ทำให้การส่งข้อมูลเร็วขึ้น สื่อสารกับคนที่สำคัญกับเราแม้จะอยู่ไกลกันคนละซีกโลก ช่วยทำให้ข่าวสารต่าง ๆ เข้าถึงได้ง่าย เชื่อมต่อเรากับสังคม รู้สึกใกล้ชิดและเป็นส่วนหนึ่งกับผู้คนในสังคมและชุมชนรูปแบบต่าง ๆ ได้มากขึ้น

อย่างไรก็ตามอย่างที่เราเคยกล่าวไปในบทความก่อนหน้าว่า Social Media อาจทำให้คนมีภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล ขาดความเชื่อมั่นในตนเอง และรู้สึกเหงาโดดเดี่ยวเพราะเชื่อมต่อกับคนในชีวิตจริงได้น้อย เมื่อเปรียบเทียบตัวเองกับคนอื่นแล้วก็อาจรู้สึกว่าตัวเองยังไม่ดีพอ เพราะผู้คนในสื่อออนไลน์มักแสดงออกและแบ่งปันแต่ด้านที่เป็นด้านบวกของชีวิต และทำให้เราลืมไปว่าแท้จริงแล้วเราทุกคนต่างมีสิ่งที่ดีและสิ่งที่ไม่สมบูรณ์แบบในชีวิต

การใช้สื่อออนไลน์อย่างมีสติ รู้เท่าทันสื่อ และรู้เท่าทันความคิดของตัวเอง เข้าใจอารมณ์ของเราและที่มาที่ไปของมัน จะทำให้เราจัดการอารมณ์ความรู้สึกได้ดี นอกจากนี้ ควรใช้สื่อออนไลน์อย่างเหมาะสม ไม่ว่าจะเป็น Facebook TikTok Instagram X (Twitter) Discord หรือแพลตฟอร์มอื่น ๆ ซึ่ง Hanky House เรามีเทคนิคการจัดการการใช้สื่อออนไลน์ของเรา เพื่อให้ดีต่อสุขภาพจิต มาฝากทุกคนกันค่ะ

1. พูดและคอมเมนต์ ด้วยความเมตตา การสื่อสารสิ่งดี ๆ กับผู้คนที่เราติดต่อด้วยเสมอ ไม่ว่าจะรู้จักหรือไม่รู้จัก การทำแบบนี้จะทำให้เราได้เพิ่มพลังบวกให้แก่ตนเองและคนรอบข้าง เป็นการใช้ประโยชน์จากสื่อออนไลน์ได้อย่างแท้จริง โดยก่อนโพสต์ควรคิดว่า เราจะพูดสิ่งเดียวกันนี้กับคนอื่นหรือไม่หากเราเจอกันในชีวิตจริง ถามว่าสิ่งนี้เป็นคำพูดที่ใจดี มีเมตตาหรือไม่ ถามตัวเองว่าสิ่งที่กำลังจะพูดนี้ทำให้เกิดผลดีกับผู้อื่นหรือไม่ และทบทวนว่าคำพูดที่กำลังจะพูดนั้นคือคำพูดที่ออกมาจากความรัก ความปรารถนาดีใช่หรือไม่

2. ติดตามเฉพาะสื่อที่ดีต่อใจ อย่าติดตามสื่อที่บั่นทอน เพื่อนที่แชร์แต่เรื่องแย่ ๆ ก็ให้เลิกติดตามไปเสีย บางคนจะแชร์สิ่งที่ส่งผลเสียต่อจิตใจเราแม้ว่าชีวิตจริงเขาอาจจะนิสัยดีและเป็นเพื่อนที่ดีก็ตาม แบบนั้นก็เป็นเพื่อนกับเขาในชีวิตจริงก็พอค่ะ เราควรงดติดตามคอนเทนต์ที่แสดงออกแต่ความเกลียดชัง บางสื่อเน้นโพสต์สิ่งที่ทำให้คนโกรธ และเข้ามาคอมเมนต์เพื่อแสดงความไม่เห็นด้วย เพื่อที่จะเรียกยอด engagement หรือการเข้าถึง ซึ่งสื่อหรือเจ้าของโปรไฟล์ใดทำให้เรารู้สึกโกรธ อยากคอมเมนต์แต่สิ่งไม่ดี ขอให้หลีกเลี่ยงและตัดสื่อที่เป็นพิษต่อชีวิตนี้ออกไปเสีย และติดตามเฉพาะสื่อที่ทำให้เรารักตัวเอง รักผู้อื่น มีความรู้ และเกิดประโยชน์ต่อสุขภาพจิตของเรา

3. ตั้งค่าความเป็นส่วนตัวอย่างรัดกุม ไม่อนุญาตให้แอพหรือเว็บไซต์ประหลาด ๆ เข้าถึงโปรไฟล์ของเรา หาวัสดุบางอย่างคลุมหน้ากล้องเว็บแคมที่ติดกับโน๊ตบุ๊กหรือคอมพิวเตอร์เสมอ และไม่ส่งข้อมูลหรือรูปภาพส่วนตัวให้ใครก็ตามเพราะแม้เราจะส่งให้คนที่ไว้ใจในช่องทางส่วนตัว แต่อาจถูกแฮค หรือมีผู้ไม่ประสงค์ดีนำไปเผยแพร่ได้

4. มีความตระหนักรู้ในตนเอง (Awareness) หมั่นสังเกตว่า ผู้สร้างคอนเทนต์ หรือสื่อใดส่งผลกระทบต่อตัวเราอย่างไรทางด้าน ความคิด อารมณ์ และการกระทำ เช่น อ่านแล้วเครียด หรือเศร้า หรือมีรูปอะไรที่ทำให้เรารู้สึกอิจฉา รู้สึกเห็นค่าในตัวเองน้อยลง แม้แต่ข่าวที่คิดว่าจำเป็นต้องรู้เหตุการณ์บ้านเมืองก็ตาม อย่าปล่อยให้มันกินพื้นที่ในชีวิตและจิตใจของเรามากเกินไป การรู้ทันเหตุการณ์สำคัญก็จริงแต่แท้จริงแล้วมนุษย์ควรอยู่กับ ณ ที่ที่เราอยู่อย่างแท้จริง โดยไม่ต้องรับรู้เรื่องของโลกทั้งใบตลอดเวลาก็ได้ ดังนั้นหากรู้สึกว่าข่าวหรือกระแสบางอย่างมีผลกับเรามากเกินไป ทำให้ชีวิตจริงของเราถูกหลงลืมไป ไม่ได้ดื่มด่ำกับทุก ๆ วันที่อยู่ตรงหน้าเรา ขอให้จำกัดการรับข้อมูลเหล่านั้น

5. Social Media Detox เว้นระยะห่างจากการใช้สื่อออนไลน์บ้าง ไม่ได้หมายความว่าต้องไม่รับรู้ข่าวสารอะไรเลย หรือว่าปิดเครื่องมือสื่อสารและการติดต่อักบผู้อื่นทางข้อความไปทั้งหมด แต่เราอาจจะแบ่งเวลาและเลือกการใช้สื่อเฉพาะบางชนิด เช่น งดเลื่อนดูหน้าจอเพลิน ๆ ไปเรื่อย ๆ (Doom Scrolling) อ่านเว็บข่าวและหาความรู้ทั่วไปวันละ1 ชั่วโมงตอนเช้า และจากนั้นก็ตอบเฉพาะข้อความส่วนตัว งดไม่เข้าแพลตฟอร์ม Social Media อื่น ๆ เลยนอกจากข้อความส่วนตัวสำคัญ ๆ เช่น Line, Messenger, WhatsApp , และอีเมล เป็นต้น

หากช่วงไหนรู้สึกว่าตัวเราเหมือนอยู่ในโลกออนไลน์มากกว่าชีวิตจริง ควรงดการอ่านข่าวบ้านเมืองไปเลยอย่างสิ้นเชิง สนใจเฉพาะการติดต่อสำคัญ ๆ ที่จำเป็นทางข้อความจากคนที่เรารู้จักเท่านั้นก็พอ อาจปิดการแจ้งเตือนสื่อออนไลน์ต่าง ๆ และในวันหยุดอาจงดเครื่องมือสื่อสารและอยู่กับตัวเองและครอบครัวเท่านั้นบ้าง แบบนี้เป็นต้น

สิ่งสำคัญคือควรตระหนักรู้ตัวตลอดเวลา ว่าเรากำลังถูกสื่อ Social Media ควบคุมความคิด การตัดสินใจ และการทำสิ่งต่าง ๆ มากเกินไปหรือไม่ อารมณ์และความรู้สึกของเรากำลังได้รับผลกระทบจากข้อมูลข่าวสารมากมาย คอมเมนต์และความคิดเห็นของผู้คนหรือเปล่า หากพบปัญหาเหล่านี้ควรดึงตัวเองกลับมาสู่ปัจจุบัน อยู่กับสิ่งที่อยู่ตรงหน้ามากกว่าโลกของ Social Media หากิจกรรมยามว่างทำเช่น วาดรูป อ่านหนังสือ ตั้งแคมป์ นัดเจอกับเพื่อน ทำงานฝีมือ เป็นต้น เพราะแม้ผู้คนใน Social Network จะเป็นผู้คนที่อยู่กับเราในชีวิตจริง แต่ปริมาณข้อมูล จำนวนการแสดงความคิดเห็น และรูปแบบพฤติกรรมการปฏิสัมพันธ์นั้นต่างจากชีวิตตามธรรมชาติของมนุษย์มาก ดังนั้นจงให้ความสำคัญกับชีวิตในโลกแห่งความเป็นจริงให้มาก

นอกจากนี้ควรดูแลตัวเอง งดอ่านข่าวและสไลด์ดูหน้าจอโทรศัพท์ก่อนนอน หากิจกรรมที่ดีต่อใจ ทำให้รู้สึกสงบทำก่อนนอน เช่น การอ่านหนังสือ ทำสมาธิ บางท่านอาจจะชอบสวดมนต์หรือภาวนาตามหลักศาสนาก็ได้ นอกจากนี้การใช้น้ำมันหอมระเหยดี ๆ ยังช่วยให้จิตใจสงบ นอนหลับง่าย เพราะการพักผ่อนคือสิ่งที่สำคัญต่อสุขภาพจิตอย่างยิ่ง ซึ่งที่ Hanky House เรามีน้ำมันหอมระเหย essential oil ธรรมชาติมาให้คุณเลือกใช้ให้เหมาะกับช่วงเวลาดี ๆ ของตัวเองมากมาย เข้าชมสินค้าได้ที่นี่เลยค่ะ Hanky House: Aroma

เพื่อชีวิตที่เป็นสุข เราควรหมั่นสังเกตตัวเองว่าอยู่กับปัจจุบันหรือไม่ ฟุ้งซ่านและปรุงแต่งจิตใจไปตามกระแสคนอื่นมากเกินไปหรือเปล่า อย่าลืมมีความสุขเล็ก ๆ น้อย ๆ กับชีวิตประจำวันของเรา เข้าใจอย่างถูกต้องว่าแท้จริงแล้วเราไม่ต้องรู้และเห็นทุกอย่างบนโลกออนไลน์ก็ได้ หากเป็นงานก็ขอให้ติดตามเฉพาะช่วงที่ทำงานและเกี่ยวกับงานเท่านั้น เพียงเท่านี้ก็ลดผลกระทบจากสื่อ Social Media ได้แล้วค่ะ

แหล่งอ้างอิง

https://www.unicef.org/romania/stories/five-tips-maintain-your-mental-health-while-using-social-media

https://www.sikarin.com/health/%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B9%82%E0%B8%8B%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A5%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B9%84%E0%B8%9B-%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%B3-social-media-detox

ใช้ Social Media อย่างไร ให้สุขภาพจิตดี