หงุดหงิดง่าย แก้อย่างไรดี?

ความหงุดหงิด หรือโกรธ รำคาญใจเป็นภาวะที่เกิดขึ้นได้จากการที่เราประสบกับเรื่องที่ไม่ได้ดั่งใจ แต่หากเราพบว่าเราตอบสนองต่อสิ่งต่าง ๆ ด้วยความโกรธ หงุดหงิด บ่อยเกินไป หรือแม้แต่กับเรื่องเล็กน้อย จนโดยรวมแล้วมองว่าอารมณ์ด้านลบมีมากกว่าอารมณ์ด้านบวก อาการหงุดหงิดเหล่านั้นอาจจะเป็นผลมาจากสภาวะปัญหาทางสุขภาพจิต ร่างกาย และปัญหาทางอารมณ์ได้ ไม่ว่าจะเป็นความเครียดจากงาน ปัญหาชีวิตส่วนตัว หรือแม้แต่การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่ส่งผลให้อารมณ์แปรปรวน เมื่อหงุดหงิดหรือแสดงออกถึงความโกรธมากขึ้น อาจทำให้มีปัญหาความสัมพันธ์และการจัดการชีวิตประจำวันได้

อาการหงุดหงิดง่ายมักเกี่ยวข้องกับปัญหาสุขภาพจิต เช่น ซึมเศร้า หรือวิตกกังวล ซึ่งบางคนอาจมีอาการอื่นร่วมเช่น ร้องไห้ง่ายหรือมีอารมณ์ขึ้น ๆ ลง ๆ เป็นประจำ บทความนี้จึงจะพาคุณมารู้จักกับสาเหตุของอาการหงุดหงิดง่าย รวมถึงวิธีแก้และแนวทางการจัดการอารมณ์ เพื่อให้คุณได้กลับมามีสุขภาพจิตที่ดี และสนุกกับชีวิตได้อีกครั้ง

สาเหตุของอาการหงุดหงิดง่าย

อาการหงุดหงิดง่ายมีสาเหตุได้หลายประการ ซึ่งอาจแบ่งออกเป็นปัจจัยภายนอกและภายใน โดยมีรายละเอียดดังนี้:

ความเครียดสะสม การทำงานหนักเกินไปหรือการเจอปัญหาในชีวิตประจำวันบ่อยๆ ส่งผลให้เกิดความเครียดสะสม ทำให้อารมณ์หงุดหงิดง่ายและขาดความอดทนกับเรื่องเล็กน้อยได้ง่าย ๆ และความเหนื่อยล้าจากความเครียดทำให้ความสามารถในการควบคุมจัดอาการอารมณ์น้อยลงได้ด้วย
ฮอร์โมนและการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เช่น ในช่วงก่อนประจำเดือน หรือในวัยหมดประจำเดือน อาจทำให้มีอารมณ์แปรปรวนและหงุดหงิดง่ายขึ้น
ภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวล ผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวลจะมีความไวต่ออารมณ์มากกว่าปกติ เปราะบางทางอารมณ์ เมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่กดดันก็จะเกิดอาการหงุดหงิดง่ายและอาจร้องไห้ง่าย
การพักผ่อนน้อยและขาดสมดุลในชีวิต – เมื่อเราขาดการพักผ่อนหรือไม่ดูแลตนเอง อาจทำให้ร่างกายและจิตใจทำงานผิดปกติ และส่งผลให้การจัดการอารมณ์แย่ลง รับรู้และตีความเรื่องต่าง ๆ ในทางลบได้มากขึ้น ดังนั้นจึงควรหาเวลาผ่อนคลาย ทำสิ่งที่ชอบและนอนหลับให้เพียงพอด้วย

การแก้ไขปัญหาหงุดหงิดง่าย

สิ่งสำคัญของการแก้ไขปัญหาหงุดหงิดง่าย คือการตระหนักรู้ว่าตัวเรากำลังมีอาการหงุดหงิด คือรับรู้ เท่าทันอารมณ์ของตัวเอง การมี Self awareness โดยการฝึกสติ (Mindfulness) จะช่วยให้เราตระหนักถึงอารมณ์และความรู้สึกของเราอย่างชัดเจนขึ้น ทำให้เราสามารถจัดการกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นได้อย่างเป็นกลาง พึงระลึกว่าอารมณ์ของเราตอนนี้อาจจะไม่สมเหตุสมผลและไม่ตอบโต้ด้วยความโกรธหรือหงุดหงิดตามอารมณ์ของตัวเอง

ฝึกการหายใจลึกๆ (Deep Breathing) การหายใจลึกๆ ช่วยลดความเครียดและทำให้จิตใจสงบ เมื่อรู้สึกหงุดหงิด ลองหยุดและหายใจเข้าลึกๆ แล้วค่อยๆ ปล่อยออก จะช่วยผ่อนคลายได้อย่างดี
สังเกตความคิดและอารมณ์ (Observe Thoughts and Emotions) เมื่อรู้สึกหงุดหงิด ให้ลองสังเกตว่าความคิดหรือความรู้สึกนั้นเกิดจากสาเหตุใด และยอมรับมันโดยไม่พยายามกดดันตัวเอง
อยู่กับปัจจุบัน (Being Present) การฝึกอยู่กับปัจจุบันจะช่วยให้เราไม่คิดถึงสิ่งที่ทำให้เครียดหรือหงุดหงิดในอดีตหรืออนาคต การโฟกัสที่สิ่งที่กำลังทำอยู่จะช่วยลดความหงุดหงิดและทำให้ใจเย็นลง โดยเครื่องมือที่ดีในการช่วยฝึกการอยู่กับปัจจุบันคือ กิจกรรมใด ๆ ก็ตามที่ช่วยให้เราโฟกัส โดยไม่คิดถึงเรื่องอื่น เช่น การออกกำลังกาย การทำสมาธิ การวาดภาพ งานศิลปะ งานฝีมือ หรือการเดินอย่างมีสติท่ามกลางธรรมชาติเป็นต้น โดยสามารถเลือกกิจกรรมที่เหมาะสมกับตัวเราได้

4. การใช้กลิ่นหอมเพื่อเรียกสติและดูแลสุขภาพอารมณ์ น้ำมันหอมระเหย (Essential Oils) และเครื่องหอม (Aroma เป็นหนึ่งในวิธีการบำบัดที่ช่วยให้จิตใจสงบและคลายความตึง การใช้น้ำมันหอมระเหยสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การหยดลงในเครื่องกระจายกลิ่น (Aroma Diffuser) เพื่อสร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลายในบ้าน หรือการหยดลงในน้ำอุ่นเพื่อแช่ตัวผ่อนคลายความตึงเครียดที่สะสมในร่างกาย เครียด โดยกลิ่นที่นิยมใช้เพื่อการนี้ ได้แก่

น้ำมันหอมระเหยลาเวนเดอร์ (Lavender Essential Oil) ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลาย ลดความเครียด และปรับสมดุลของอารมณ์ จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีอารมณ์หงุดหงิดง่าย
น้ำมันหอมระเหยเปปเปอร์มินต์ (Peppermint Essential Oil) เพิ่มความสดชื่นและช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด ซึ่งจะช่วยลดความเหนื่อยล้าและทำให้จิตใจปลอดโปร่ง
น้ำมันหอมระเหยโรสแมรี่ (Rosemary Essential Oil) ช่วยเสริมสร้างความจำและเพิ่มสมาธิ เหมาะสำหรับการใช้ในช่วงที่มีความเครียดจากการทำงานและอารมณ์ไม่คงที่
น้ำมันหอมระเหยเลมอน (Lemon Essential Oil) ช่วยให้รู้สึกสดชื่นและมีชีวิตชีวา มีประโยชน์ในการปรับอารมณ์ที่ขุ่นเคืองให้กลับมาสดใส

Hanky House Heart Healing rolling essential oil น้ำมันหอมระเหยแบบลูกกลิ้ง ด้วยกลิ่นเบลนด์จากน้ำมันหอมระเหยธรรมชาติ ช่วยให้จิตใจสงบ อารมณ์เย็น สนใจ คลิก Hanky House: Heart Healing

5. การออกกำลังกาย การออกกำลังกายเป็นประจำจะทำให้ร่างกาย ช่วยกระตุ้นสารเอ็นโดรฟินที่ทำให้รู้สึกมีความสุขและลดความเครียด เช่น การเดินเร็ว โยคะ หรือการวิ่ง โดยทำให้เราได้มีเวลาอยู่กับตัวเอง ทำให้จิตใจผ่อนคลายและช่วยลดอารมณ์ขุ่นเคือง หรืออาการหงุดหงิดจากการที่จิตใจได้หยุดพักและห่างจากปัจจัยที่ทำให้เกิดอารมณ์ลบได้อย่างเป็นธรรมชาติ

แม้จะจัดการกับอารมณ์ได้หากมีอารมณ์โกรธหรือหงุดหงิดเกิดขึ้นด้วยเทคนิคเหล่านี้ แต่ปัญหาทางอารมณ์จำเป็นต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง รักษาสมดุลทุกแง่มุมของชีวิต เพื่อให้เรากลับสู่ภาวะปกติ และเมื่อสุขภาพร่างกาย จิตใจแข็งแรง สมดุล อารมณ์หงุดหงิดง่ายก็จะหายไปได้ในที่่สุด