คนเรานั้นหากให้มองว่าความสนใจหรือ attention เป็นทรัพยากรหนึ่งของสมองก็คงได้ ซึ่งทรัพยากรนี้มีจำกัด สมองจึงต้องคั ดเลือกอยู่ตลอดว่าสิ่งไหนที่จะต้องให้ความสำคัญในแต่ละขณะ สิ่งใดควรได้รับความสนใจนั้น และจดจ่อกับสิ่งนั้นต่อไป แต่ปัจจุบัน Social Media นั้นดึงความสนใจของเราไปเสียหมด เพราะอะไร แล้วมันทำงานอย่างไร วันนี้ Hanky House มีมาเล่าให้ฟังกันค่ะ

ตัวกระตุ้น

แพลตฟอร์มถูกออกแบบให้มีสัญญาณเล็ก ๆ โผล่ขึ้นมาเป็นระยะ ทั้งการแจ้งเตือน ไอคอนที่เปลี่ยน สีที่ดึงสายตา หรือการเคลื่อนไหวบนหน้าจอ บอกว่ามีอะไรน่าสนใจบ้าง มีใครกดไลค์บ้าง สิ่งเหล่านี้ทำหน้าที่ดึงดูความสนใจของเราให้หันไปมองได้

วงจรโดพามีน (Dopamine Loop)

เมื่อเราได้รับสิ่งที่รู้สึกดีจากการใช้งาน เช่นการดูคลิปสั้น ภาพตลก ๆ เพียงหนึ่งภาพ สมองเรียนรู้ที่จะรู้สึกดีอย่างรวดเร็ว โดยที่เราไม่ต้องพยายาม ต่างจากกิจกรรมอื่น เช่น การอ่านหนังสือ หรือความพึงพอใจที่ทำการบ้านเสร็จ ซึ่งใช้พลังงาน การจดจ่อมากกว่า รับรู้ถึงสารความสุขช้ากว่า จากนั้นเมื่อเกิดซ้ำ ๆ สมองจะเชื่อมโยงพฤติกรรมนั้นกับความพึงพอใจ จนกลายเป็นพฤติกรรมอัตโนมัติ เราจึงหยิบโทรศัพท์ขึ้นมาดูบ่อย ๆ แม้จะไม่ได้ตั้งใจทำแบบนั้น และบางทีก็ไม่ได้ต้องการเช็คอะไรเป็นพิเศษ ยิ่งเวลาต้องทำงานที่ต้องใช้ความพยายามมาก ยิ่งเผลอไปเปิดโซเชียลมีเดียบ่อยขึ้นเนื่องจากทำให้เรารู้สึกดีอย่างรวดเร็ว จนทำให้ไม่สามารถโฟกัสสิ่งที่ต้องทำจริง ๆ ได้

การไถฟีดไปแบบไม่สิ้นสุด (Infinite Scroll)

เนื้อหาถูกออกแบบให้ไหลต่อเนื่องโดยไม่มีจุดหยุดที่ชัดเจน สมองจึงไม่รู้ว่าควรพอเมื่อไหร่ ผลคือ เรามักใช้เวลามากกว่าที่ตั้งใจไว้ เพราะไม่มีสัญญาณจบให้ตัดสินใจหยุดไถฟีดไปเรื่อย ๆ

วิธีดึงสมาธิกลับมาโฟกัส

ลดสิ่งรบกวนตั้งแต่ต้น

สมาธิจะทำงานได้ดีเมื่อสภาพแวดล้อมไม่รบกวนมากเกินไป การปิดการแจ้งเตือนที่ไม่จำเป็น หรือจัดหน้าจอให้เหลือเฉพาะแอปที่ต้องใช้ จะช่วยลดจังหวะที่สมองถูกดึงออกจากสิ่งตรงหน้า เมื่อสิ่งกระตุ้นลดลง ความต่อเนื่องของการโฟกัสก็จะเกิดขึ้นได้ง่ายขึ้น

กำหนดช่วงเวลาโฟกัสให้ชัด

การสลับไปมาระหว่างงานกับโซเชียลทำให้สมองต้องปรับโหมดตลอดเวลา การกำหนดเวลาใช้งานโซเชียลให้ชัดเจนจะช่วยลดพฤติกรรมเช็คระหว่างทำงาน เมื่อมีช่วงพักที่ตั้งใจไว้ สมองจะไม่รู้สึกว่าต้องแอบหนีไปพักระหว่างทาง นอกจากนี้หากเป็นเวลาโฟสกัส ควรจำกัดการเข้าถึงโทรศัพท์ ให้เข้าถึงได้ยากขึ้น หากการเข้าถึงโซเชียลทำได้ง่ายเกินไป สมองจะเลือกไปหาทางเลือกนั้นโดยอัตโนมัติ การเพิ่มขั้นตอนเล็กน้อย เช่น การวางโทรศัพท์ให้ห่างตัว หรือออกจากระบบชั่วคราว จะช่วยลดพฤติกรรมเช็คบ่อยโดยไม่รู้ตัว

ทำให้การเริ่มงานง่ายขึ้น

หลายครั้งที่เราเสียสมาธิไม่ใช่เพราะงานยาก แต่เพราะคิดว่ามันยากจึงไม่อยากเริ่ม การเตรียมสิ่งที่ต้องใช้ไว้ล่วงหน้า หรือกำหนดขั้นตอนถัดไปให้ชัด จะช่วยลดแรงต้านในการเริ่มต้น เมื่อเริ่มได้ง่าย โอกาสที่จะไหลต่อก็จะมากขึ้น

นอกจากนี้ขอให้ทราบว่าการหลุดโฟกัสเป็นเรื่องปกติ สิ่งสำคัญไม่ใช่การไม่หลุดเลย แต่คือการกลับมาได้เร็ว เมื่อรู้ตัวว่าหลุด ให้กลับมาที่งานทันทีโดยไม่ต้องวิเคราะห์หรือโทษตัวเอง การฝึกแบบนี้จะช่วยให้สมาธิฟื้นตัวได้ไวขึ้นในระยะยาว สมาธิไม่จำเป็นต้องยาวตั้งแต่ครั้งแรก การเริ่มจากช่วงเวลาสั้นที่ทำได้จริง แล้วค่อยเพิ่มระยะเวลา จะช่วยให้สมองปรับตัวได้ดีกว่า การฝืนโฟกัสนานเกินไปอาจทำให้เหนื่อยและเลิกกลางทางได้ง่าย

เทคนิคเริ่มต้น 2 นาที (2-Minute Rule) เมื่อต้องทำงานยาก

เทคนิคนี้มาจากแนวคิดของ David Allen ซึ่งเดิมใช้กับงานเล็กที่ทำให้เสร็จได้ทันที แต่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการดึงโฟกัสได้ โดยกำหนดให้ตัวเองเริ่มทำงานเพียง 2 นาที โดยไม่ตั้งเป้าว่าต้องทำให้เสร็จทั้งหมด หลักการนี้ช่วยลดแรงต้านก่อนเริ่ม เพราะสมองรับรู้ว่างานใช้เวลาไม่นาน จึงยอมเริ่มได้ง่ายขึ้น เมื่อเริ่มลงมือทำแล้ว ความต่อเนื่องมักเกิดขึ้นตามธรรมชาติ และอาจทำต่อได้นานกว่าที่ตั้งใจ แม้ในบางครั้งจะหยุดหลังครบเวลา อย่างน้อยก็ถือว่าได้เริ่ม ซึ่งช่วยฝึกการลงมือทำ การจดจ่อ สร้างสมาธิ ดีกว่าการผัดวันประกันพรุ่งไป นอกจากนี้ยังทำให้รู้สึกว่าได้ลงมือทำบางสิ่งบาง เกิดความรู้สึกสำเร็จเล็ก ๆ (Sense of Accomplishment) ความรู้สึกนี้ช่วยเสริมแรงเชิงบวก ทำให้เราอยากทำต่อมากขึ้น ต่างจากการตั้งเป้าใหญ่ที่ยังไม่เห็นจุดจบ ซึ่งมักทำให้รู้สึกกดดันตั้งแต่ยังไม่เริ่ม

นอกจากนี้การจัดพื้นที่ให้เหมาะแก่การจดจ่อ โฟกัส มีสมาธฺก็มีส่วนสำคัญอย่างยิ่ง ห้องที่แวดล้อมไปด้วยบรรยกาศของการทำงาน การเรียน หรือการวาดภาพ ย่อมเหมาะแก่การทำงาน เรียนและวาดภาพมากกว่า ดังนั้นควรจัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมเสมอ และยังสามารถเพิ่มกลิ่นหอมเพื่อเพิ่มสมาธิ จดจ่อ และเพิ่มพลังสมองได้อีกด้วย เข้าชมเครื่องพ่นอโรม่ากลิ่นหอม เพื่อห้องสวย หอม เหมาะแก่การสร้างสรรค์และมีสมาธิ พร้อมน้ำมันหอมระเหย เข้าชมสินค้าที่นี่ Peace Aroma Diffuser

ในช่วงแรกการเรียกโฟกัสกลับมาทำสิ่งสำคัญนั้นอาจจะไม่ง่ายนัก อย่าใจร้ายกับตัวเองเกินไป ขอให้เข้าใจว่าทุกอย่างนั้นจะยากเสมอในช่วงแรก และจะดีขึ้นเมื่อเราฝึกทำเรื่อย ๆ เพียงวันนี้เราเข้าใจหลักการและเริ่มทำสิ่งที่ดีต่อตัวเองมากขึ้น ถือว่าเข้าใกล้ความสำเร็จเกินกว่าครึ่งทางแล้วค่ะ

วิธีดึงโฟกัสกลับคืนมา ท่ามกลาง Attention Capture