เราส่วนมากรู้ดีว่าการนอนสำคัญต่อสุขภาพของเรา แต่น้อยคนจะรู้ว่าการนอนไม่พอ มีคุณภาพการนอนที่ไม่ดีส่งผลต่อตัวเราทั้งในแง่ของสุขภาพจิตใจ ร่างกาย และระบบการทำงานของสมองด้วย

ในยุคที่การทุ่มเททำงานเพื่อสร้างผลผลิตสูงสุดและกำไรสูงสุดเป็นสิ่งสำคัญ การพักผ่อนนอนหลับดูเหมือนจะเป็นเรื่องที่ไม่ก่อประโยชน์เมื่อมองจากมุมมองแบบสังคมอุตสาหกรรม

ปัจจุบันสังคมให้ความสนใจและใส่ใจกับสุขภาพจิตและสุขภาพองค์รวมมากขึ้น เนื่องจากพบว่าการที่ผู้คนในสังคมมีปัญหาสุขภาพนั้นส่งผลกระทบต่อการจัดการเศรษฐกิจและสังคมอย่างมาก และในแง่ของสุขภาพร่างกายและจิตใจของแต่ละคน การนอนไม่พอส่งผลเสียมากกว่าความง่วง ความมึนงงและอารมณ์หงุดหงิดระหว่างวัน เพราะการนอนไม่พอทำให้การทำงานของสมองไม่เป็นไปตามปกติ ส่งผลทำให้สุขภาพทางอารมณืแย่ลง ยิ่งคนที่มีภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล และความเครียดอยู่แล้วก็จะยิ่งแย่ลงกว่าเดิม

ระหว่างที่เรานอนหลับ สมองจะทำการรวบรวมความจำ และเข้าสู่กระบวนการเกี่ยวกับการประมวลผลทางอารมณ์ รวมไปถึงการกำจัดสารพิษในร่างกาย การอดนอนต่อเนื่องจะทำให้กระบวนการเหล่านั้นบกพร่องไปและทำให้สมองทำงานแย่ลง อารมณ์แปรปรวน อารมณ์รุนแรง หงุดหงิดง่าย ลืมง่าย กระบวนการคิดมีปัญหา ขาดสมาธิ ทำให้ทำงานได้แย่ลง มีผลกระทบต่อกระบวนการทางปัญญา การแก้ไขปัญหา ความคิดสร้างสรรค์ โดยนักวิจัยทางด้าน Neuro Science ได้ทำการศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบของการนอนไม่พออย่างต่อเนื่อง ซึ่งพบว่าปฏิกิริยาในสมองแต่ละส่วนก็มีปฏิกิริยาผิดปกติในระหว่างวิจัยประเด็นนี้ โดยพบว่าส่วนที่เกี่ยว้องกับอารมณ์ การตัดสินใจ และการควบคุมตนเอง ได้รับผลกระทบมากที่สุด

นอกจากนี้ สมดุลของสารสื่อประสาทก็เสียไปเช่นกัน จึงทำให้ระบบการกำกับอารมณ์และตอบสนองต่อความเครียดในร่างกายของเราผิดปกติไป เนื่องจากความผิดปกติของการระดับเซราโทนิน โดปามีน นอร์อิพิเนฟริน และยังทำให้ระดับฮอร์โมนผิดปกติ ส่งผลให้ความอยากอาหารเปลี่ยนแปลงไป ระบบเผาผลาญผิดปกติ และการตอบสนองต่อความเครียดผิดปกติ มีการหลั่งฮอร์โมนความเครียดแบบไม่สมดุล จนทำให้เกิดความเครียดของร่างกายและจิตใจ จนอาจนำไปสู่ภาวะวิตกกังวล อาการอักเสบในร่างกาย ความผิดปกติของน้ำหนักตัว และปัญหาสุขภาพจิตอื่น ๆ ได้

ดังนั้นจึงเห็นได้ว่า ไม่ใช่เพราะง่วง แต่สมองของเราทำงานผิดปกติไปหากนอนไม่พอ รวมถึงระบบอื่น ๆ ในร่างกายด้วย ซึ่งการดูแลตัวเองให้นอนหลับง่ายขึ้นนั้นสามารถทำได้ดังนี้

1. จัดเวลานอนให้ตัวเองได้เข้านอนในเวลาเดิม ๆ และตื่นนอนเวลาเดิม เพื่อสร้างนิสัยและนาฬิกาของร่างกายให้ง่วงและตื่นนอนในเวลาเดิม และควรทำเช่นเดียวกันในวันหยุดด้วย

2. สร้างช่วงเวลาผ่อนคลายก่อนนอน ด้วยทำกิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลายเช่นอ่านหนังสือ ทำสมาธิ ยืดและผ่อนคลายกล้ามเนื้อเบาๆ เป็นต้น

3. ลดการใช้เวลาไปกับหน้าจอเนื่องจากสื่อต่าง ๆ จะทำให้สมองตื่นตัวและแสงสว่างจะทำให้สมองไม่ง่วง

4. จัดการสิ่งแวดล้อมในการนอนให้ดี ที่นอนที่น่านอน เหมาะกับสรีระ โดยที่ Hanky House เรามีเครื่องนอนเพื่อสุขภาพ ดีต่อผิวพรรณ ลดแบคทีเรีย และยังมีหมอนที่รองรับสรีระช่วยทำให้นอนได้สบาย ปรับขนาดได้ หรือจะเป็นที่นอนเพื่อสุขภาพก็สามารถเข้าชมได้ที่เว็บไซต์ตามลิงค์นี้ได้เลยค่ะ Hanky House: Bedding โดยเครื่องนอนดี ๆ จะช่วยทำให้การหลับของเราง่ายขึ้น สบายตัว หลับลึกและสงบได้ในที่สุด

5. ดูแลเรื่องอุณหภูมิและแสงสว่างให้ดี ห้องควรมืด มีอุณภูมิที่เหมาะสม อากาศไม่แห้งหรือชื้นเกินไป การใช้เครื่องพ่นเติมไอน้ำในห้องช่วยทำให้เราหายใจสะดวกขึ้น และยิ่งใช้กับน้ำมันหอมระเหยก็จะยิ่งทำให้ผ่อนคลายมากขึ้นเพราะน้ำมันหอมระเหยเช่น ลาเวนเดอร์ ช่วยทำให้การนอนของเราดีขึ้นได้

หากพบว่าจัดการด้วยตนเองไม่ได้ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อตรวจหาต้นเหตุของปัญหา และจัดการได้อย่างตรงจุด บางครั้งอาจต้องรับการปรึกษาจากจิตแพทย์ บางครั้งอาจเป็นอาการป่วยทางร่างกาย หากพบว่าปัญหาหนักขึ้นและกระทบกับขีวิตประจำวันแลจัดการไม่ได้เอง อย่าลังเลหรือกังวลที่จะเข้าปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพนะคะ

แหล่งข้อมูล

Harvey, A. G. (2009). Sleep and Circadian Functioning: Critical Mechanisms in the Mood Disorders? Annual Review of Clinical Psychology, 5, 1–28.

Kahn-Greene, E. T., Lipizzi, E. L., Conrad, A. K., Kamimori, G. H., & Killgore, W. D. (2006). Sleep Deprivation Potentiates HPA Axis Stress Reactivity in Healthy Adults. Health Psychology, 25(4), 491–497.

นอนไม่พอ นอนหลับแย่ ส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตมากกว่าที่คิด