ดนตรีเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตมนุษย์มาแต่โบราณ ผู้คนตั้งแต่อดีตสร้างสรรค์ศิลปะผ่านดนตรีแม้ในยามที่ไม่มีสื่อกระแสหลักเช่นทุกวันนี้ มีการเล่าเรื่องราวกันผ่านเสียงเพลงและดนตรี บันทึกประวัติศาสตร์ ส่งต่อความเชื่อและวัฒนธรรม ถ่ายทอดความรู้ และใช้เพื่อสร้างความเป็นหนึ่งเดียวระหว่างมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นเพลงเล่าเรื่องพื้นบ้าน บทสวดภาวนาต่อพระเจ้าหรือตามหลักความเชื่อในวัฒนธรรมต่าง ๆ มีการใช้ดนตรีระหว่างฝึกฝนจิตใจ มีการใช้เพลงกล่อมเด็ก เรียกได้ว่าดนตรีนั้นมีบทบาทอย่างมากในการดำรงอยู่ของอารยธรรมมนุษย์ ทั้งที่แต่ก่อนไม่เคยมีใครออกมาวิจัยหรือศึกษาเรื่องผลของดนตรีต่อชีวิต จิตใจ และร่างกายอย่างเช่นทุกวันนี้เลยก็ตาม

ตั้งแต่อดีต ดนตรีถูกมองว่ามีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาผู้คน สร้างคุณธรรม ปัญญา สร้างความสัมพันธ์และเข้าใจซึ่งกันและกันในกลุ่มคน และวันนี้ วิทยาศาสตร์สมัยใหม่เองก็มีการศึกษาเกี่ยวกับดนตรีและสุขภาพจิตมากขึ้น ซึ่งวันนี้ Hanky House เราก็มีความรู้และเทคนิคดี ๆ เพื่อให้ท่านผู้อ่านใช้ดนตรีดูแลตัวเองในทุก ๆ วันได้อย่างมีประโยชน์สูงสุดกันด้วย

ดนตรีสามารถกระตุ้นอารมณ์และความรู้สึกได้อย่างลึกซึ้ง เพราะเสียงเพลงมีความสามารถในการสื่อสารโดยตรงกับสมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์ ซึ่งได้แก่ระบบลิมบิก (Limbic System) เมื่อเราฟังเพลงที่มีจังหวะช้าและเมโลดี้ที่นุ่มนวล สมองจะหลั่งสารสื่อประสาท เช่น เซโรโทนิน (Serotonin) และโดพามีน (Dopamine) ที่ช่วยให้เรารู้สึกผ่อนคลายและมีความสุข ในทางตรงกันข้าม เพลงที่มีจังหวะเร็วหรือเสียงที่ดังอาจกระตุ้นให้เรารู้สึกตื่นเต้นหรือมีพลังมากขึ้นด้วย นอกจากนี้ เพลงยังส่งผลต่ออารมณ์โดยเฉพาะหากเพลง ๆ นั้นกระตุ้นความทรงจำ ทำให้เรารู้สึกหรือเศร้าได้โดยไม่รู้ตัว

การฟังเพลงไม่เพียงแค่ช่วยปรับอารมณ์ แต่ยังมีผลต่อสุขภาพจิตโดยรวมอีกด้วย หลักฐานทางวิทยาศาสตร์แสดงให้เห็นว่าดนตรีสามารถช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวลได้ การฟังเพลงที่ชื่นชอบจะช่วยลดระดับคอร์ติซอล (Cortisol) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับความเครียด นอกจากนี้ การฟังเพลงยังช่วยกระตุ้นการหลั่งเอ็นดอร์ฟิน (Endorphin) ซึ่งเป็นสารเคมีที่ช่วยให้เรารู้สึกดีและลดความเจ็บปวดทางร่างกาย

ปัจจุบัน มีการใช้ดนตรีเพื่อบำบัดจิตใจ (Music Therapy) ช่วยเหลือผู้ป่วยซึมเศร้า อาการวิตกกังวล หรือโรคเครียดหลังเกิดเหตุการณ์รุนแรง (PTSD) โดยพบว่า Brain plasticity หรือ Neuroplasticity ซึ่งหมายถึงความสามารถในการปรับเปลี่ยนโครงสร้างของสมองนั้น ตอบสนองต่อการฝึกฝนดนตรี ซึ่งพบว่าคนที่ฝึกดนตรีนั้นจะมีสมองเสื่อมน้อยกว่าเมื่อยามแก่ชรา มีเนื้อสมองส่วนสีเทามากกว่า (Gray matter) มีความสามารถทางปัญญา (Cognitive function) ที่ดี ทำให้ปัจจุบันผู้คนใช้ดนตรีเพื่อฝึกฝนสมองและดูแลสุขภาพจิต แม้จะไม่ได้ต้องการเป็นนักดนตรีก็ตาม

แต่หากไม่พร้อมจะฝึกฝนการเล่นดนตรี การฟังเสียงดนตรีเองก็ดีต่อเราเช่นกัน โดยมีการศึกษาพบว่าการฟังเพลงหรือดนตรีช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวลได้ โดย

เพลงที่เหมาะแก่การผ่อนคลายได้แก่ เพลงแนวคลาสสิก (Classical)ดนตรีแนว Ambient และ Jazz หรือแนวดนตรีแบบไม่มีเนื้อร้องที่จังหวะช้า นุ่มนวล เช่น Weightless โดย Marconi Union ซึ่งเป็นดนตรีแบบ Ambient ถูกวิจัยว่าเป็นเพลงที่ช่วยลดภาวะวิตกกังวล (anxiety) ได้ถึง 65%

เพลงที่เหมาะกับการเพิ่มพลังงาน กระตุ้นให้ตื่นตัว ได้แก่เพลงป๊อป (Pop) ร็อก (Rock) และกลุ่ม Upbeat Jazz โดยเพลงที่มีจังหวะเร็วและเสียงทรงพลังจะช่วยกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเธติก (Sympathetic Nervous System) ทำให้ผู้ฟังรู้สึกตื่นตัวและมีพลังมากขึ้น

นอกจากนี้เราควรออกไปสำรวจโลกของดนตรีให้มากขึ้น เพื่อสังเกตการณ์ตอบสนองของเราต่อดนตรีรูปแบบต่าง ๆ ดูว่าทำให้เรารู้สึกแบบใด และร่างกายเราตอบสนองต่อเพลงแนวนั้น ๆ อย่างไร โดยเราอาจลองฟังเพลงจากคนที่อยู่คนละช่วงวัย ลองสอบถามพวกเขาว่าชอบฟังเพลงอะไร อาจจะเป็นเด็ก ๆ หรือผู้สูงอายุก็ได้

ลองโหลดเพลงที่ทำให้คุณรู้สึกดีเอาไว้ในโทรศัพท์มือถือหรือเครื่องเล่นที่เราชอบ จัดเป็นหมวดเช่น เพลงที่ฟังแล้วเราผ่อนคลาย เพลงที่ฟังแล้วมีพลังใจ หรือเพลงที่ฟังแล้วรู้สึกมั่นใจในตนเอง หากเราพบว่าตัวเองตกอยู่ในสภาวะที่ไม่สบายใจ ให้ลองหาเวลาพักสักครู่ระหว่างวันและใส่หูฟังสักครู่ ให้ตัวเราได้สงบใจและกลับสู้ภาวะที่ปกติมากขึ้น

นอกจากนี้น้ำมันหอมระเหยธรรมชาติดี ๆ ก็ช่วยให้ร่างกายและจิตใจของคุณกลับสู่ภาวะที่ดีได้ โดย Hanky House ได้ออกแบบน้ำมันหอมระเหยสำหรับดูแลจิตใจ ด้วยกรรมวิธีพิเศษ ทันสมัย ได้มาตรฐาน ภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญด้านน้ำมันหอมระเหย จนออกมาเป็น Essential oil 4 กลิ่น Follow Your Dream - Always with You - Proud of You - You Can Do It น้ำมันหอมระเหยเบลนด์ 4 แบบที่ทำให้หัวใจของคุณกลับสู่สภาวะที่เป็นตัวเองมากขึ้น ขนาดเล็ก ฉบับพกพาไปได้ทุกที่ สนใจสินค้า คลิก Hanky House: Essential oil roller

เสียงเพลงนั้นถูกสร้างขึ้นผ่านการคิดเรื่องโครงสร้างของดนตรีมาอย่างดี ทุกอย่างถูกกำหนดและคำนวณไว้ว่างเพลง ๆ หนึ่งจะออกมาเป็นอย่างไรและเพลงที่ถูกเขียนขึ้นโดยนักแต่งเพลงเก่ง ๆ มักจะทำให้ผู้ฟังรู้สึกได้ถึงสิ่งที่ผู้แต่งอยากจะสื่อออกไป สมองของเราตอบสนองต่อการไล่เรียงตัวโน้ตเหล่านั้น ดังนั้นการเลือกเพลงดี ๆ ให้เหมาะกับอารมณ์ของคุณจึงช่วยให้คุณรู้สึกดีขึ้นได้ และคุณไม่ได้คิดไปเองแน่นอน นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยที่พบว่าดนตรีนั้นดีต่อผู้มีภาวะวิตกกังวล ซึมเศร้า ความดัน และอาการเจ็บปวดทางร่างกาย ช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น ทำให้จิตใจกระปรี้กระเปร่าตื่นตัว เพิ่มความสามารถในการจดจำ และช่วยทำให้อารมณ์ของเราดีขึ้นได้ด้วย

หวังว่าทุกท่านจะค้นพบเพลงที่ใช่ในทุก ๆ วันสำหรับตัวเอง และเป็นสุขท่ามกลางเสียงดนตรีมากขึ้นไปอีกขั้นยิ่งกว่าเดิม

แหล่งอ้างอิง

https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/keep-your-brain-young-with-music

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5619060/

https://anzmh.asn.au/blog/mental-health/right-music-improve-mental-health

https://www.pfizer.com.au/your-health/managing-your-health/healthy-living/mental-health-and-music-what-are-the-benefits-of-listening-to-music

ดนตรี อารมณ์ และสุขภาพจิต