การอยู่เคียงข้างผู้ป่วยด้วยโรคทางจิตเวชนั้นมีความท้าทายหลายอย่าง ทั้งจะต้องคอยดูแลสภาวะของผู้ป่วย รวมถึงดูแลตนเองไม่ให้เครียดจนมีอาการป่วยทางอารมณ์ตามไปด้วย ซึ่งในวันนี้ Hanky House อยากนำสิ่งสำคัญในการอยู่เคียงข้างผู้ป่วยทางจิตเวชทมาฝากท่านผู้อ่าน พร้อมทั้งการดูแลตนเองในะระหว่างนั้นด้วย

สิ่งแรกที่สำคัญที่สุดคือการทำความเข้าใจโรคของผู้ป่วย เพื่อตัวผู้ป่วยและตัวเราเอง หลายครั้งอาการทางจิตเวชไม่ได้ทำให้ผู้ป่วยดูผิดปกติมากนักเมื่อมองจากภายนอก อาการบางอย่างเหมือนอาการที่คนปกติก็เป็นได้ในบางช่วงของชีวิต เพียงแต่ผู้ป่วยอาจจะมีมากกว่า บ่อยกว่า และดูจมดิ่งกับอาการนั้นมากกว่า เช่น อาการเศร้า อาการวิตกกังวล หรือแม้กระทั่งความกลัว ในส่วนนี้อยากให้เราเข้าใจว่า ผู้ป่วยจิตเวชที่ได้รับการวินิจฉัยโดยแพทย์นั้น ไม่ได้อยากมีอาการผิดปกติ พวกเขาอยากมีความคิดที่ตรงกับความเป็นจริง อยากมองโลกในแง่ดี อยากทำสิ่งต่าง ๆ ได้เหมือนคนทั่วไปเช่นกัน เพียงแต่พวกเขาทำเช่นนั้นไม่ได้ และขอให้เข้าใจว่ามันคืออาการป่วยและไม่มีใครอยากป่วย สุดท้ายเราจะคาดหวังให้เขาคิดและทำเหมือนเราน้อยลง เข้าใจมากขึ้น เครียดกับพฤติกรรมของพวกเขาน้อยลง และจะทำให้เราเหนื่อยล้าน้อยลงด้วย

ข้อต่อมา คืออย่าพยายามกระตุ้นหรือคะยั้นคะยอให้ผู้ป่วยทำสิ่งที่ทำไม่ได้ เช่น บังคับให้ผู้ป่วยโรคกลัวที่แคบเข้าไปในลิฟท์ เพราะหวังว่าเขาจะพบว่ามันไม่น่ากลัว หรือบังคับให้ผู้ที่มีอาการวิตกกังวลกับการเข้าสังคม (Social Anxiety Disorder หรือ Social Phobia) ออกไปปาร์ตี้ หรือพยายามชักจูงให้ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าลุกขึ้นมาทำตัวร่าเริง สิ่งเหล่านี้อาจทำให้ผู้ป่วยรู้สึกว่าตนเองไม่ดี เป็นภาระ และนำไปสู่ปัญหาอื่น ๆ ตามมา อีกทั้งตัวเราเองอาจผิดหวังและทำให้บรรยากาศระหว่างเราและผู้ป่วยแย่ลงได้ เรียกว่าอาจทำให้รู้สึกลบ ๆ ทั้งสองฝ่าย และตัวเราเองก็จะรู้สึกว่าความทุ่มเทของเราไม่ได้รับการตอบสนองอีกด้วย

ทั้งนี้แม้ไม่ควรฝืนบังคับ แต่เราสามารถคอยสังเกตอารมณ์และถามไถ่ได้ ไม่ควรปล่อยให้เขาจมดิ่งอยู่กับความเศร้า ความกลัว และความสับสนหรือสิ้นหวัง อาจถามว่าอยากทำอะไรหรือไม่ ไปดูหนังด้วยกันดีไหม หมั่นคอยพูดคุย แต่ไม่กดดันและบังคับ คอยถามถึงความคิด ความรู้สึก เพื่อให้ผู้ป่วยได้บอกเล่าระบายสิ่งที่อยู่ในจิตใจ และคอยรับฟังโดยไม่ต้องสั่งสอน ตัดสิน ชี้แนะ หรือวิพากษ์วิจารณ์ แต่การเป็นผู้รับฟังนั้นจะต้องอาศัยการฝึกฝน Deep Listening พร้อมทั้งฝึกการจัดการตัวเองเพื่อที่เราจะฟังโดยไม่มีอารมณ์ร่วมไปด้วย กล่าวคือ ฟังเพื่อทำความเข้าใจ แต่เราไม่จำเป็นต้องจมดิ่งไปกับเขานั่นเอง โดยการฝึก Mindfulness จะทำให้เรามีทักษะการฟังโดยไม่ไหลตามอารมณ์ทางลบได้ อ่านต่อได้ที่นี่ --> Mindfulness คืออะไร ทำไมถึง
ทำให้ชีวิตดี

ข้อนี้สำคัญที่สุด คือการดูแลตัวเองให้ดี โดยเราต้องให้ความสำคัญกับสุขภาพจิตและร่างกายของตัวเอง ไม่จำเป็นต้องทุ่มเทดูแลผู้ป่วยจนยอมทำร้ายาสุขภาพ ความสุข และสิ่งที่เราชอบทั้งหมด แม้จะต้องระมัดระวังอย่างใกล้ชิดในผู้ป่วยที่เสี่ยงทำร้ายตนเอง แต่ควรผลัดเปลี่ยนผู้อื่นทำหน้าที่แทนบ้าง โดยอาจรบกวนญาติ เพื่อนสนิท หรือจ้างคนดูแลหากมีกำลัง เพื่อให้เราหาเวลาพักผ่อนหย่อนใจ ใช้เวลากับตัวเองเงียบ ๆ ทำมุมห้องที่ชอบเพื่อปลีกตัวออกมาสงบใจ พร้อมสังเกตอาการผิดปกติทางร่างกายและจิตใจของตัวเองอยู่เสมอ เช่น อาการนอนไม่หลับ ปวดหัว ปวดตา ปวดท้องโดยไม่มีสาเหตุ เป็นต้น

ที่ Hanky House เราออกแบบเครื่องหอม Aroma และน้ำมันหอมระเหยที่ช่วยดูแลจิตใจ ปรับอารมณ์ และให้คุณสุขใจด้วยกลิ่นหอมที่ดีต่อใจอย่างหลากหลาย และเรายังมีน้ำมันหอมระเหย (Essential oil) ฮีลใจให้คุณเลือกใช้หลายแบบ โดยเฉพาะคอลเล็คชั่น Heart Healing น้ำมันหอมระเหย ฮีลใจ ที่มีให้เลือกทั้งแบบหยด และแบบลูกกลิ้ง โดยเข้าชมสินค้าได้ที่นี่ Hanky House: น้ำมันหอมระเหย ฮีลใจ แบบหยด และ Hanky House: น้ำมันหอมระเหย ฮีลใจ ลูกกลิ้ง นอกจากนี้ยังชมเครื่องหอม อโรม่า (Aroma) อื่น ๆ ได้ที่นี่ Hanky House: เครื่องหอม Aroma

ผู้ที่อยู่กับผู้ป่วยโรคจิตเวชจะต้องหมั่นหาเวลาให้ตัวเอง ได้ออกไปทำสิ่งที่ทำให้มีความสุข สิ่งที่จำเป็นต่อชีวิต ที่สำคัญคือตัวเราเองก็อาจต้องการคนรับฟังด้วย ควรหาเพื่อน คนที่ไว้ใจเอาไว้ให้พูดคุย หรืออาจปรึกษานักจิตวิทยาก็ได้แม้จะไม่มีอาการป่วยก็ตาม เพียงพบว่าเราอึดอัด ขาดคนรับฟัง หรือสับสนและหาทางออกไม่ได้ ก็ควรขอคำปรึกษาจากผู้เชี่ยวชาญแล้ว ทั้งนี้ Hanky House ขอเป็นกำลังใจให้ทุกท่านในเส้นทางชีวิตอันแสนพิเศษ และขอให้มีวันที่ดีทุก ๆ วันนะคะ

แหล่งอ้างอิง
https://www.rama.mahidol.ac.th/ramachannel/gallery/%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B0%E0%B8%8A%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%9C%E0%B8%B9%E0%B9%89%E0%B8%9B%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B9%82/

https://www.thaidepression.com/www/who_depress/2_who.pdf

https://www.nhs.uk/mental-health/conditions/depression-in-adults/living-with/

การดูแลตนเองเมื่อต้องอยู่กับผู้ป่วยโรคจิตเวช